Kısaca
- Çocukların yüzde 80,1’i cep telefonu kullanıyor; 11-17 yaş grubunda bu oran yüzde 89,8.
- Çocukların yüzde 92,7’si internet kullanıyor ve en sık video izlemek için bağlanıyor.
- Siber zorbalığa maruz kalan çocukların oranı yüzde 10,2; zorbalığın en çok arkadaş ya da akranlardan geldiği belirtildi.
Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması 2026 sonuçlarına göre, 6-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 80,1’i cep telefonu ya da akıllı telefon kullanıyor. Araştırma bu yıl önceki 6-15 yaş aralığından genişletildi ve 11-17 yaş grubunun yapay zeka kullanımı ile siber zorbalık deneyimleri de kapsama alındı.
Araştırmada 6-10 yaş grubundaki çocukların soruları kendileri ya da bir yakınlarının yardımıyla, 11-17 yaş grubundakiler ise bağımsız olarak yanıtladı.
Cep telefonu kullanım oranı 6-10 yaşta yüzde 66,2, 11-17 yaşta yüzde 89,8 olarak ölçüldü. Düzenli telefon kullanan çocukların yüzde 97,4’ü bunu günlük bir alışkanlık olarak belirtti. Telefonlarda 6-10 yaş grubu en çok oyun oynarken, 11-17 yaş grubu yüzde 87,8 ile internette gezinmeyi öne çıkardı.
Düzenli telefon kullanan çocukların yüzde 37,8’i telefonunu en az 30 dakikada bir kontrol ettiğini söyledi. Bu oran 6-10 yaşta yüzde 17,2, 11-17 yaşta yüzde 48,0.
İnternet ve sosyal medya
Çocukların yüzde 92,7’si internet kullanıyor. Yaş gruplarına göre bu oran 6-10 yaşta yüzde 86,6, 11-17 yaşta yüzde 96,9. Düzenli internet kullanan çocukların hafta içi yüzde 53,0’ü, hafta sonu yüzde 63,4’ü günde iki saat ve daha fazla internette vakit geçirdi.
İnternet amaçları arasında yüzde 86,2 ile video izleme ilk sırada yer aldı. Ders çalışma ya da ödev hazırlama yüzde 80,3, sosyal medya kullanımı yüzde 75,1 ile izledi. Çevrim içi derse ya da kursa katılım yüzde 17,9 ile en az yapılan etkinlik oldu.
Sosyal medya kullanan çocukların oranı yüzde 69,8. Erkek çocuklarda yüzde 71,4, kız çocuklarda yüzde 68,1; 6-10 yaşta yüzde 50,2, 11-17 yaşta yüzde 83,4.
Dijital oyunlar
Dijital oyun oynayan çocukların oranı yüzde 68,1. Erkeklerde yüzde 77,4, kızlarda yüzde 58,2. Düzenli oyuncuların yüzde 92,7’si en çok macera ve aksiyon oyunlarını seçti; strateji ve spor oyunları bunu izledi.
Oyun konusunda 6-10 yaş grubu en çok, oyunun sorumlulukları aksatması sorununu dile getirdi (yüzde 34,7). 11-17 yaş grubunda ise yüzde 34,5 ile ebeveynlerinin çok fazla oyun oynadığını düşündüğünü belirtti.
Ekran süresinin etkileri
Çocukların yüzde 48,3’ü daha az kitap okuduğunu, yüzde 42,2’si daha az ders çalıştığını, yüzde 33,0’ü ailesiyle daha az vakit geçirdiğini belirtti. Arkadaşlarıyla yüz yüze daha az görüşmekten şikâyetçi olanların oranı yüzde 26,8, daha az uyuduğunu söyleyenlerin oranı yüzde 25,4 olarak kaydedildi. Bu ifadelere katılım, katılıyorum ya da kısmen katılıyorum yanıtlarıyla ölçüldü.
Üretken yapay zeka
11-17 yaş grubunda üretken yapay zeka kullanan çocukların oranı yüzde 63,0. Kız çocuklarda yüzde 65,5, erkek çocuklarda yüzde 60,6. Kullanım amacının en yüksek oranı yüzde 88,1 ile örgün eğitim, ardından yüzde 58,6 ile özel amaçlar.
Kullanmayanların yüzde 68,9’u yapay zekanın varlığından haberdar olmadığını, yüzde 21,1’i ihtiyaç duymadığını, yüzde 18,7’si nasıl kullanılacağını bilmediğini belirtti. Gizlilik, güvenlik ya da emniyet kaygısı yüzde 16,1 oranında dile getirildi.
Siber zorbalık
Siber zorbalığa maruz kalan çocukların oranı yüzde 10,2, zorbalık yapanların yüzde 4,6, zorbalığa tanıklık edenlerin yüzde 23,6.
Siber zorbalığa maruz kalan 11-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 73,3’ü zorbalığı yapan kişinin yüz yüze tanıdığı bir arkadaşı ya da akranı olduğunu söyledi.
Zorbalığın en sık yaşandığı ortamlar anlık mesajlaşma uygulamaları (yüzde 56,5), telefona gelen SMS ve benzeri mesajlar (yüzde 51,1) ve sosyal medya platformları (yüzde 40,7) oldu. İnternet oyunları yüzde 24,9, cep telefonu aramaları yüzde 20,6, sohbet odaları yüzde 16,3 ile izledi.
Karşılaşılan zorbalık türlerinde yüzde 80,3 ile kırıcı ya da incitici mesajlar ilk sırada. Bunu yüzde 20,3 ile başkalarına iletilen ya da herkesin görebileceği biçimde paylaşılan kırıcı mesajlar ve yüzde 15,8 ile asılsız söylenti ve hikâyelerin yayılması izledi.
Çocuklar zorbalığın nedenini en çok davranış biçimleri olarak gösterdi (yüzde 60,4). Fiziksel özellikler ya da dış görünüş yüzde 33,1, ailenin kökeni yüzde 4,4, maddi durum yüzde 2,4, engel durumu yüzde 1,7 ile belirtildi. Yüzde 9,4 ise diğer nedenleri işaret etti.
Eğitimine devam eden 11-17 yaş grubundan siber zorbalığın herhangi bir biçimini yaşayanların oranı yüzde 28,1. Bunların yüzde 7,8’i yaşadıklarının okula devamını etkilediğini söyledi; erkek çocuklarda yüzde 5,3, kız çocuklarda yüzde 10,5.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
